أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
209
قانون ( فارسى )
تبديل نمايد . كسانى كه ورمهاى درونى دارند بهتر آن است كه از خوردن شير پرهيز كنند . زخم و قرحه : شير قرحههاى ناپيدا را مىشويد و پاك مىكند و مىپوشاند . كسانى كه قرحه دارند و مزاجشان با شير سازگار است و شير در معدهء آنها به زرداب تبديل نمىشود از خوردن شير فايده بينند . آب پنير مخلوط با هليله داروى گرى است . مفاصل : شير عموما با اعصاب ناجور است و براى بيماران عصب و بويژه كه آن بيمارى سرد و بلغمى باشد خوب نيست . سر : شير بز آب بينى زكامى را بند آرد . تندى آن را ملايم مىكند . داروى قرحهء گلو است . شير فراموشى خشك ( نسيان اليابس ) و غم و وسوسه را از بين مىبرد . شير براى دندان خوب نيست دندانها را مىكاود ، مىخورد ، خرد مىكند و بويژه اگر دندان انسان سردمزاج باشد . لثه را سست مىكند . بهتر آن است كه بعد از شير نوشيدن با عسل و شراب و سكنجبين مضمضه كنند . اما گوئيا شير ماچهخر براى دندان مفيد است اگر در دهان گردانند دندان و لثه را محكم كند . شير براى بيماران سردرد و سرگيجه و كسانى كه احساس صداهاى غريب ( طنين ) مىكنند خوب نيست . نبايد بعد از شير خوردن خوابيد ، شير عموما براى كسانى كه ضعف سر دارند بد است . چشم : شير سبب تم و پردهء چشم مىشود . اما اگر در چشم دوشند براى مداواى رمد و دفع گزند مواد گرم و ناسازگار كه به چشم درآيند مفيد است و زبرى را از بين مىبرد . و براى از بين بردن نقطهء خونى ( طرفه ) نافع است . و همچنين اگر شير با سپيدهء تخممرغ و روغن خام گل مخلوط كنند و بر چشم دردمند گذارند بسيار سودمند است . اندامهاى تنفسى : شير تازه دوشيدهء ماچهخر و بز براى سرفه و سل و خون برآوردن خوبند . در علاج خون برآوردن شير گوسفند بهتر از آنها است . شير عموما از داروهاى قرحه و سل بشمار مىآيد . در دهان گردانيدن و غرغره كردن شير داروى خفگيها و ذبحهء صدريه و آماس زبان كوچك و لوزتين است . براى بيمارانى كه خفقان تر خونى يا بلغمى دارند خوب نيست . شير شتر علاج برنشيت و ضعف اندامان است . شير براى سينه بهتر است تا براى سر و معده . اندامان غذا : شير سبب بندآمدنيها در مثانه ( در نسخهاى - كبد ) مىشود . آب پنير در علاج يرقان مفيد است . شير شتر و بز عموما مفيد هستند . شير ماچهخر داروى استسقا است . شير شتر و بز و ماچهخر هر سه سخت شدن سپرز را چاره كنند . شير شتر مخلوط با روغن گرچك سفتيهاى درونى را نرم كند . شير در معده باد مىكند و مايهء درد مىشود . و آغوز نيز همين كار را مىكند . شير و آغوز هر دو سكسكه و آروغ دودى را برانگيزند . و شير از آغوز در اين زمينه بدتر است . انواع شير بجز شير شتر براى بيماران سپرز و كبد و كسانى كه به داروى لطافتبخش نيازمندند خوب نيست . اما شير شتر خوب است و ورمهاى سپرز و كبد را چاره كند و كبد را شادابى بخشد و بهترين علاج استسقا است . و بويژه اگر شير شتر را با شاش شتر عربى بخورند در علاج استسقا معركه مىكند . شير اشتهاى خوراك مىدهد و تشنگىآور است . شير ترش ( ماست ) بسيار بدگوارش است و خلط خام بوجود آورد . اما معدهاى كه در گوهر يا بهطور عارضى گرم باشد آن را هضم كند و استفاده مىبرد و از آنجا كه مادهء كره از آن گرفته شده سبب آروغ دودى نمىشود . اندامان راننده : آب پنير زرداب سوخته را ريزش دهد . آب پنير مخلوط با افتيمون سوداى سوخته را بيرون راند . شير سنگ بوجود آورد . شير را آنقدر بجوشانند تا مادهء آب از آن خارج شود ، شكم را بند آرد . و بهم خوردن عادت ماهانه را سروسامان بخشد . شير شتر حيض را راه اندازد . دوغ گاوى براى بيرون دادن